Posts tonen met het label museum. Alle posts tonen
Posts tonen met het label museum. Alle posts tonen

maandag 23 april 2012

Cultuur- en bierfeestje

Met een hele tafel vol op het terras van 't IJ vierde Ka zaterdag haar verjaardag. Heel warm was het nog niet, maar met zoveel gezelligheid ging het prima buiten (en de groep was toch veel te groot om in het kleine proeflokaaltje van Kaco's favoriete brouwerij te passen).
Uiteraard gingen we niet alleen naar Amsterdam om te slempen. 's Ochtends zijn we eerst naar de mooie tentoonstelling Dreams of nature in het Van Gogh Museum geweest. Het was jaren geleden dat Kaco daar voor het laatst was geweest.

Een mooie gelegenheid om ook oude favorieten weer eens te bekijken, zoals de Zaaier (die in werkelijkheid veeeel mooier is volgens Ka, maar die ze op één of andere manier nooit goed kunnen kopiëren). Terwijl dit enerverende werkje van Van Gogh vooral bij Miech een gevoelige snaar raakte:


Net als vorig jaar had ook deze verjaardag van Ka een politiek tintje: het toch nog onverwachte einde van het kabinet verhoogde de feestvreugde rond de biertafel. Het einde van de onzalige gedoogconstructie zal waarschijnlijk niet door veel mensen worden betreurd (door Kaco zeker niet), maar het is te hopen dat we snel weer een werkbare coalitie krijgen in deze woelige tijden.

dinsdag 24 januari 2012

Meer spirituele ervaringen

Co deed vanavond opnieuw geestverrijkende ervaringen op in Oxford. Deze keer niet van het alcoholische soort, maar van zeer uiteenlopende aard. Op uitnodiging ging Co mee naar de evensong in de kathedraal van Oxford. Een soort kerkdienst begeleid door het Christ Church Cathedral Choir. De jongens en mannen van dit koor (het is een strikt mannelijke aangelegenheid) zijn afkomstig van een 500 jaar geleden speciaal voor het koor opgerichte school, naar het schijnt het oudste van Engeland. Co is geen geregelde kerkganger, zijn laatste kerkbezoek was vorig jaar in Rome, maar deze dienst maakte grote indruk. De ervaring was bijna meditatief, door de grote rust en de zeer hoge kwaliteit van de gezangen.
Na afloop ging Co door naar een lezing over ultra physics, het onderzoek naar uiterst kort durende verschijnselen, gegeven door een wereldvermaard specialist op dat gebied, professor Walmsley. Een spannende en geestverrijkende ontdekkingstocht door een voor Co onbekende wereld van de snelle verschijnselen, zoals de beweging van moleculen en atomen. Het was niet alleen de hoge kwaliteit die deze ervaringen bijzonder maakt. Het is ook de ambiance waarin het gebeurt. Tijdens de evensong wordt de kathedraal van Oxford verlicht met kaarsen. Dat geeft een warme gloed en een knus gevoel in het fraaie kerkgebouw met het voor oude Engelse kerken zo kenmerkende plafond dat er uit ziet alsof het van kant is. Dat wordt nog versterkt doordat de kathedraal een beetje buiten de wereld lijkt te staan. Het is namelijk onderdeel van Christ Church College, één van de belangrijkse colleges van Oxford. De stichter van dit college, de Engelse kardinaal en staatsman Wolsey, was zo machtig geworden onder koning Hendrik VIII dat hij het zich kon veroorloven om de kathedraal in te pikken voor zijn bouwplannen.
Het interieur van het college is schitterend en op een vage manier bekend. Het is namelijk gebruikt voor taal van filmopnames, van Brideshead Revisited tot Harry Potter. De vage herkenning roept een wat onwerkelijke en quirky sfeer op die nog versterkt wordt door de stewards in Christ Church, steevast hoogbejaarde kromme mannetjes met een bolhoedje op.
De lezing vond plaats in het Museum of the History of Science, ook al zo'n bijzondere plek. Het is gevestigd in wat volgens de Engelsen het oudste speciaal gebouwde museum ter wereld is, het oude Ashmolean Museum uit 1683. Binnen is het een rariteitenkabinet van wetenschappelijke voorwerpen, zoals oude maankaarten, schitterende messing microscopen en instrumenten, achttiende eeuwse sterrenkijkers en, pronkstuk van de collectie, een ingelijst schoolbord waar Albert Einstein zelf nog op heeft geschreven in 1931. Stuk voor stuk zeer uitzonderlijke voorwerpen die even aan de kant werden geschoven om ruimte te maken voor het praatje van de professor.

zondag 15 januari 2012

Een dagje naar het universiteitsmuseum

Vandaag een extra lange blog met veel foto's. Niet alleen omdat Co komende week weinig tijd voor bloggen gaat hebben (de Term begint morgen officieel), maar ook omdat hij naar een plek is geweest die er gewoon om vraagt om veel foto's te laten zien: het Oxford University Museum. Alle foto's kunnen overigens uitvergroot worden door er op te klikken.
Het Oxford University Museum for natural history is zo'n typisch 19e eeuwse museumkathedraal: van buiten neogotisch en van binnen een indrukwekkende zaal met glazen daken en gietijzeren zuilen, waarin de enorme dinosaurusskeletten goed uitkomen.
Het in 1860 geopende gebouw was een voor die tijd praktisch museumgebouw. Voorzien van zuiltjes gemaakt van gesteenten uit alle hoeken van Groot-Brittannië en beelden van beroemde wetenschappers, zoals Darwin die in die jaren nog als uiterst controversieel gold. De zuilen en beelden waren bedoeld als hulpmiddelen bij aanschouwelijk onderwijs, maar uiteraard waren het nadrukkelijk ook statussymbolen om het aanzien te onderstrepen van de moderne natuurwetenschappen en de rol van de Oxfordse universiteit daar in.
Vandaag de dag is het vooral een boeiend en erg bezoekersvriendelijk museum, met een tentsoonstelling die niet alleen zeer uitgebreid is, maar waarin veel aandacht is besteed aan de esthetiek, de manier waarop de tentoonstelling aan het publiek wordt gepresenteerd.
Een hele aardige geste daarbij is dat je als bezoeker niet overal met je handen van af hoeft blijven. Onder het motto 'please touch', mogen bezoekers zelf ervaren hoe dierenvachten, skeletten en zelfs meteorieten voelen.
Zelf vond Co het leukste aan het museum dat je ineens oog-in-oog kunt staan met de meest bijzondere dieren, zoals de reuzenalbatros of de kakapo, die we al eerder in deze blog van z'n kinky kant hebben laten zien.
Het meest uitzonderlijke dier van allemaal is de Oxford dodo. Het wat treurige verdroogde hoofd bovenaan is het laatste restant van de enige opgezette dodo die nog op de wereld bestaat. Voor de rest moeten we het doen met skeletten en replica's. Desondanks (of juist daarom) is de arme vogel een icoon voor Oxford geworden. De stad vereenzelvigt zich ermee, er zijn dodosouvenirs, poppen en boeken. Het bekendste voorbeeld uit de laatste categorie is natuurlijk de dodo in Alice in Wonderland (u weet wel, met die hartenkoningin, lachende kat en konijn met horloge) dat ook in Oxford speelt.
Naast deze ster waren er ook vele andere bijzondere zaken te zien, zoals de schedel van de iconische triceratops, en het kleine schedeltje van de pas ontdekte Homo Floriensis, de minimens van het Indonesische eiland Flores. Waarschijnlijk de laatste andere mensensoort die op aarde bestaan heeft naast de moderne mens.
Ook was er aandacht voor rariteiten als het grootste wespennest ooit in Engeland gevonden (deze wespen hadden zich strategisch genesteld tussen een druk bezochte pub en een suikerbakkerij, zodat ze onbeperkt voedsel hadden) en een display met reuzenkakkerlakken die bij het publiek de nodige consternatie opriep, vooral toen bleek dat het levende kakkerlakken waren... Co probeerde ze te filmen en heeft daarbij de camera per ongeluk schuin gehouden. Dat doet overigens niets af van het effect:

Niet alleen liefhebbers van opgezette beesten en skeletten komen in het Oxfordse universiteitsmuseum aan hun trekken. Het museum bestaat namelijk uit twee delen: achter de zaal over natuurhistorie, staat het Pitt Rivers Museum, een tweede 19e eeuwse zaal tot de nok gevuld met de antropologische verzameling. Dat betekent heel veel verentooien, kano's, kleding, amuletten, muziekinstrumenten, afgodsbeelden, sieraden en je kunt het zo gek niet bedenken wat nog meer.
Bij de recente renovatie van dit museum is er bewust voor gekozen om de 19e eeuwse wijze van presenteren te handhaven: zo veel mogelijk voorwerpen laten zien in een beperkte ruimte.
Hoewel er meestal goede uitleg bij wordt gegeven is het museum daardoor in eerste plaats een doolhof, waarin steeds weer nieuwe dingen te ontdekken zijn. Letterlijk een plek om doorheen te struinen en waar je nooit uitgekeken hoeft te raken.
Een goede zet is dat het museum niet moeilijk doet over de afkomst van de voorwerpen. Heel veel is uiteraard bijeengesprokkeld (lees gekocht, geruild en geroofd) in de voormalige Britste koloniën, waaronder de fraaie helm van stekelvis hierboven.
In dit 'museum van een museum' worden controversiële onderwerpen niet geschuwd. Nergens blijkt dat zo duidelijk als bij de vitrine 'treatment of dead enemies', waarin getoond wordt hoe er op diverse plaatsen in de wereld werd omgegaan met gedode vijanden.
Uit de expositie blijkt dat er veel werk van werd gemaakt om deze vijanden (met name hun schedels) een plek te geven. Meestal gebeurde dit vanuit het idee dat de levenskracht van de vijand overgenomen moest worden of dat men in het reine moest komen met de geest van de overledene. Het museum doet veel moeite om de logica achter dergelijke ceremonies uit te leggen en op een nette manier met de menselijke resten om te gaan.
Tot op zekere hoogte kun je daar in mee gaan. Maar begrip hebben voor de traditie van sommige Amazone-indianen om de hoofden van hun tegenstanders tot tennisbalgrootte te laten krimpen ging Co toch een stapje te ver. Voor hem zijn deze gekrompen hoofden vooral het soort zaken dat je tegenkomst in horrorverhalen. Al zijn ze door hun groteske, maar nog steeds herkenbare gezichtstrekken ook op een bizarre manier fascinerend...

dinsdag 9 augustus 2011

Völkerschlachtdenkmal

Waar is Napoleon verslagen? 'Bij Waterloo' zult u waarschijnlijk denken. Maar dat is eigenlijk onjuist: Waterloo was niet meer dan een naspel. De werkelijke nederlaag leed Napoleon twee jaar eerder tijdens de Slag bij Leipzig, waar Napoleons Fransen door de Russen, Oostenrijkers, Pruisen en Zweden in de pan werd gehakt. Heel Europa vocht mee (ook Nederlanders, zij het aan de 'foute', Franse kant). De enigen die niet aanwezig waren, waren de Engelsen. Dat laatste is mogelijk de reden dat de slag er in de westerse (sterk Anglo-Amerikaans georiënteerde) geschiedschrijving zo bekaaid afkomt. Want aan de omvang lag het niet: met 600.000 betrokkenen was de 'Volkerenslag' drie keer zo groot als de Slag bij Waterloo. Het was zelfs meer dan een eeuw, tot aan de Eerste Wereldoorlog, de grootste veldslag ooit geleverd. Geen wonder dat de Duitsers voor het eeuwfeest van de slag in 1913 een waardig monument wilden bouwen. Dat monument werd het Völkerschlachtdenkmal.
Het Völkerschlachtdenkmal is van zo'n Duits-Teutoonse plompheid, dat Kaco er beslist een keertje op bezoek wilde. Dat het complex ruim 90 meter hoog is en meer dan 300.000 ton zwaar zegt eigenlijk niets over de enorme indruk die het maakt als je er voor staat. Van vooraf heeft iets sfinx-achtig, een soort uitvergrote en overdadige versie van Radio Kootwijk. Van dichtbij meer iets van Angkor Wat, met muren vol geheimzinnig beeldhouwwerk (en hier en daar een boompje). Op dit moment wordt het monument opgeknapt voor zijn honderdste verjaardag. Daardoor steekt de lichte bovenbouw nu nog beter af tegen het nog niet opgeknapte fundament.

Ondanks de ouderdom die het probeert uit te stralen is het momument eigenlijk heel modern: het was één van de eerste grote betonnen gebouwen. Ook de bedoeling van het monument was erg twintigste eeuws. Hoewel het gebracht wordt als een herdenkingsplaats voor de gevallenen, hadden de bouwers duidelijk de bedoeling om een toeristische trekpleister neer te zetten die zoveel mogelijk bezoekers naar Leipzig moest trekken.

Ook het interieur de hoge koepelzaal met zijn treurende krijgers, enorme hoekbeelden en vooral de uitgehouwen gezichten heeft iets verdachts moderns; het heeft meer weg van een decor uit een Disney-tekenfilm. Je verwacht elk moment dat één van de gezichten de ogen opent en begint te zingen (of heeft Kaco te vaak Fantasia gezien?)

Wat doe je vervolgens als je zo'n bizar en zwaar-over-de-top monument bezoekt? Nou, foto's maken natuurlijk. Heel veel foto's. En daar heel blij over zijn.

In tegenstelling tot Kaco waren de Russen overigens niet blij met het monument. Ze vonden het Völkerschlachtdenkmal te eenzijdig Duits. De tsaar besloot daarom zelf een Russisch-Orthodoxe kerk te bouwen in Leipzig, waarin er even fijntjes op gewezen wordt dat de Russen de meeste soldaten (en slachtoffers) voor de Volkerenslag hadden geleverd. Tot Kaco's verbazing heeft deze zeer fraaie kerk beide wereldoorlogen en het nazi-regime overleefd en is het nog steeds te bewonderen.
De kerk kwam overigens net als het Völkerschlachtdenkmal gereed in 1913. Nog geen jaar voor het begin van de
wereldcatastrofe die de drie keizers van Duitsland, Rusland en Oostenrijk, de erfgenamen van de overwinnaars van Leipzig, uiteindelijk de kop zou kosten.


maandag 8 augustus 2011

Grube Samson

De eerste stop tijdens Kaco's vakantie dit jaar was een bezoek aan Sankt Andreasberg in de Duitse Harz. Niet vanwege zijn 'heilklimatischer' kwaliteiten of de mooie wandelroutes, maar voor een bezoek aan dit tamelijk onopvallende gebouw. Onder de houten kap bevindt zich de Grube Samson, de diepste zilvermijn van de Harz en waarschijnlijk de enige vrijwel complete pre-industriële mijn die nog bestaat. De mijn heeft geen electriciteit, stoommachines of dieselmotoren, alle noodzakelijke energie werd geleverd zoals dat in de achttiende eeuw gebeurde: door een reeks watermolens die ondergronds in de mijn zijn aangebracht (NB: alle foto's in deze blog zijn te vergroten door er op te klikken).

De molenraderen (tot 12 meter in doorsnede!) werden gebruikt om overtollig water uit de mijn te pompen, de erts te pletten en de mijnlift te bedienen. Vooral de lift was een staaltje van vernuft; door te schakelen tussen twee tegengesteld draaiende waterraderen kon de liftkooi snel stijgen en dalen. Enorme hoeveelheden water waren nodig voor alle voorzieningen in de mijn. Om dat water daar te krijgen werd vanaf de 16e eeuw het Oberharzer Wasserregal aangelegd, een uitgekiend stelsel van kanalen en stuwmeren. Vanaf de Sankt Andreasberg werd het vervolgens langs zo veel mogelijk waterraderen geleid om de kostbare waterkracht optimaal te kunnen benutten: sommige kanalen dreven wel 27 raderen aan voordat het water in het dal verdween. De luxe van een lift was overigens alleen voorbehouden aan het zilvererts: de mijnwerkers moesten langs smalle laddertjes naar beneden en naar boven klimmen. En dat in een 800 meter diepe mijn! Ter vergelijking: de Burj Khalifa in Dubai, het hoogste gebouw ter wereld, is ongeveer even hoog als de Grube Samson diep was. Stelt u zich voor dat u zes dagen per week de trappen van dat gebouw moet beklimmen en afdalen langs een smal laddertje. In de praktijk waren de mijnwerkers 1,5 uur bezig om beneden te komen. Daarna werkten ze twaalf uur in de hete, vochtige mijn, waarna ze 2,5 uur nodig hadden om weer naar boven te klimmen. Geen wonder dat de mijnwerkers gemiddeld niet ouder werden dan 35 jaar.


De situatie verbeterde pas toen in 1837 in de mijn een fahrkunst werd geïnstalleerd, een voorloper van de lift (uiteraard ook met waterkracht aandrijving). Om beneden en boven te komen, moesten de mijnwerkers steeds heen en weer springen tussen kleine 30 centimeter brede platformpjes waarbij elke misstap dodelijk kon zijn. In onze ogen levensgevaarlijk, maar de mijnwerkers waren er groos mee: het betekende dat ze voortaan in 45 minuten beneden of boven waren. Daarmee bespaarden ze 2,5 uur aan (niet uitbetaalde!) 'reistijd' per dag.Natuurlijk wilde Kaco zelf ook de diepte van de mijn in. Omdat we in Grube Samson maar een klein stukje ondergronds konden, hebben we later vergelijkbare eeuwenoude mijngangen bezocht in een zilvermijn in het Tsjechische Kutna Hora. De helm, lamp en beschermende jas waren geen overbodige luxe: de oude mijngangen waren laag, smal (soms maar 120 bij 40 centimeter) en zeer vochtig. Het enige verschil was de temperatuur: in de 35 meter diepe mijngang in Kutna Hora was die normaal, terwijl de mijnwerkers onderin de 800 meter diepe mijnschacht van Grube Samson moesten werken bij een temperatuur van bijna 60 graden...



De zilvermijnen onder Sankt Andreasberg zijn vrijwel ononderbroken in gebruik geweest van de 15e eeuw tot de sluiting van Grube Samson in 1910. In die vijf eeuwen is er een enorm ondergronds gangenstelstel uitgehakt in de keiharde rots. Een indrukwekkend voorbeeld van wat er technisch mogelijk was met 'simpele' waterkrachttechniek. Vooral in de achttiende eeuw was de Grube Samson beroemd. Niet alleen vanwege de stroom aan zilver die de mijn opleverde, maar ook omdat er allerlei exotische mineralen en metaallegeringen werden gevonden, waaronder het zeldzame Samsoniet. Deze mineralen werden hooggewaardeerd door de verzamelaars en natuuronderzoekers in de tijd van de Verlichting.


De mijnbouw had uiteraard een enorme impact op de bewoners van de streek. Hoe belangrijk de mijnbouw was als basis voor de plaatselijke economie, bleek bijvoorbeeld bij een bezoek aan de kerken in Kutna Hora. Daar waren de nederige mijnwerkers een steeds terugkerend thema in het interieur: als muurschildering, als standbeeld, als kandelaar, als raamversiering. Het is alleen wel jammer dat alleen de eigenaren, de staat en de kerk geprofiteerd lijken te hebben van de welvaart die de mijn bracht...
De waarde van de Grube Samson, werelderfgoed en internationaal gewaardeerd landmark, ging helaas voor het grootste deel voorbij aan de uitbater van het bijbehorende museum. Plichtsgetrouw deed hij de rondleiding, maar zijn ware liefde was overduidelijk de kanarie. Een fraai zingende siervogeltje was blijkbaar voor het eerst in het geel gefokt in de Harz. Helaas voor hem bestond er bij vrijwel niemand enige belangstelling voor zijn overal groot aangekondigde kanariemuseum. Logisch, oude mijnbouw is veel boeiender en minstens even welluidend:





dinsdag 24 mei 2011

Het Teylers Museum

Pas geleden bezocht Kaco één van onze favoriete musea, het Teylers Museum in Haarlem. Als je van een museum houdt dat zelf ook een museumstuk is, een onoverzichtelijke pakhuis vol onbekende voorwerpen, nieuwe ontdekkingen en vooral verwondering, dan is het een heerlijke plek. Teylers werd in 1784 geopend als een wetenschappelijk instituut. Zoals dat in die tijd van Verlichting nog kon, moest het alles bieden wat amateuronderzoekers nodig hadden, maar niet zelf konden betalen: wetenschappelijke instrumenten, fossielen, gesteenten, maar ook schilderijen, penningen, grafiek en een mooie bibliotheek. Omdat het museum zijn onderzoeksfunctie geleidelijk verloor, is het in vrijwel originele 18e/19e eeuwse stijl bewaard gebleven, met onder meer een fraaie 18e eeuwse zaal ovale zaal en een mooie 19e eeuwse bibliotheek. Opvallend stuk in die bibliotheek is het 'kastje van Büch', waarin een doorsnede uit de verzamelingen van de overleden schrijver, eilandengek en manisch verzamelaar Boudewijn Büch tentoongesteld is, waaronder het beroemde 'dodo'-botje.Dankzij de riante erfenis van de Haarlemse fabrikant en bankier Pieter Teyler van der Hulst kon het Teylers Museum het beste materiaal van zijn tijd aanschaffen. Zo bezit het de grootste elektrificeermachine ter wereld. In een tijd dat elektriciteit iets nieuws was, gold de machine als een brandpunt van vernieuwende wetenschap, de CERN-deeltjesversneller van zijn tijd. Maar ook andere apparaten, zoals globes, paraboolspiegels voor acoustische experimenten, een apparaat om de beweging van de planeten te demonstreren en Co's favoriet: een 7 foot telescoop gebouwd door William Herschel, de 18e eeuwse astronoom, telescoopbouwer en musicus die in 1781 de planeet Uranus ontdekte (de eerste ontdekking van een planeet sinds de oudheid!). Eén van de vele topstukken uit de bibliotheekcollectie (naast werken van ondermeer Audubon, Diderot, Darwin, Blaeu, Von Humboldt en James Cook) is de complete eerste druk van de Description de l'Égypte, een verzamelwerk in 23(!) delen over het leven, de natuur en de oudheden van Egypte, samengesteld door geleerden die in 1798 met Napoleon mee waren gereisd tijdens zijn Egyptische veldtocht. De 200e verjaardag van Napoleons bezoek aan het Teylers Museum was de reden om een tentoonstelling te organiseren rond dit boekwerk, dat de basis vormde voor de Egyptologie. Wat Co vooral interesseerde was dat de tentoonstelling ook een overzicht gaf van wat er in de 18e eeuw over Egypte bekend was in Nederland. De foto hierboven geeft hier een redelijk compleet overzicht van: wat vage horrorfantasieën, een mummie in een doodkist op pootjes, een been van een andere mummie en enkele afbeeldingen van piramides, die overigens allemaal gebaseerd waren op de enige piramide die Europeanen kenden: de puntige piramide van Cestius in Rome. Bijna niets dus. Geen wonder dat de minutieuze beschrijvingen uit de Description de l'Égypte insloegen als een bom.

Het Teylers Museum is uniek, zeker in Nederland waar de meeste musea niet aan de 'restylingsdwang' hebben kunnen ontkomen. Geen wonder dat het museum in de top 100 van de belangrijkste Nederlandse monumenten staat en zelfs is voorgedragen voor de Werelderfgoedlijst.

NB: alle foto's zijn aanklikbaar voor een vergroting.



zondag 10 april 2011

Amsterdamse school

Het is niet Kaco's hobby om op zaterdag een school te bezoeken, maar voor de Amsterdamse school maken ze graag een uitzondering. Simpele materialen als baksteen en hout, veel oog voor detail en mooie symboliek rond alledaagse dingen, het zijn kenmerken van deze school; een bouwstijl die rond 1915 populair werd in Amsterdam en tot in de jaren dertig grote invloed had in Nederland. Een bouwstijl die bewust tot doel had om de stad te verbeteren door met rationele en tegelijkertijd expressieve ontwerpen schoonheid te brengen, niet alleen in rijke maar vooral ook in armere buurten.Icoon van de Amsterdamse school is Het Schip, een complex arbeiderswoningen in de Spaarndammerbuurt. Het was het vlaggenschip van de socialistische woningbouwvereniging Eigen Haard, die met dit gebouw de arbeiders probeerde te verheffen. De meer gefortuneerde arbeiders overigens, want het complex pakte zó duur uit dat alleen arbeiders met vaste banen (voornamelijk ambtenaren) zich een woning in Het Schip konden veroorloven. In het meesterwerk van architect Michel de Klerk is tegenwoordig een museum voor de Amsterdamse School gevestigd. Kaco was al eens eerder bij Het Schip geweest, maar toen was dit museum gesloten. Op uitnodiging van DePim kregen Kaco daarom zaterdag een rondleiding. Het museum bestaat uit een zeer mooi in stijl uitgevoerd postkantoortje, een modelwoning en een expositieruimte annex theesalon. Details van het postkantoortje staan in de bovenste foto. In de museumwoning viel vooral op hoeveel de socialistische visie op arbeiders overeenkwam met de katholieke en protestante visies: weliswaar geen kruizen en godsverwijzingen, maar net als in christelijke interieurs werden ook de woningen der socialisten volgepropt met vermaningen en oproepen die de arbeiders tot betere mensen moest maken.


Eén van de leuke kanten van de Amsterdamse School is dat het door de gemeente Amsterdam werd geadopteerd als de officiële stijl van de overheid. Nog steeds zijn in de stad overal bruggen te zien in deze expressieve stijl. Ook straatmeubilair werd door de Amsterdamse school architecten ontworpen. Zoals deze openbare politie- en brandmelder, in een tijd voordat iedereen telefoon had de manier om snel hulp in te schakelen.
Op straat is dit straatmeubilair helaas amper meer te zien, maar Het Schip heeft een mooie collectie lantaarnpalen, brieven- en girobussen en hekjes in de museumtuin. En een echte Amsterdamse school afvalbak natuurlijk! De opvallende verschijningen op straat kregen al snel bijnamen. Zo kreeg de lantaarnpaal rechtsonder met zijn helmpje en twee lampen oogjes in de jaren vlak na de Eerste Wereldoorlog de bijnaam 'de onbekende frontsoldaat'.
Wat is een bezoek aan een school zonder vrije tijd na? Uiteraard zochten we na afloop het zonovergoten terrasje van 's lands leukste brouwerij op, om daarna af te sluiten met een gezellig diner bij DePim thuis.

zondag 27 maart 2011

Oneindig boeiende oneindigheid

Co vindt dit een fascinerende foto. Het laat goed zien hoe enorm onze aarde is, maar ook hoe oneindig groot de ruimte is die ons omgeeft. Hij moest er vanmorgen opeens aan denken, toen hij op Dark Roasted Blend een link vond naar een digitaal planetarium, een soort digitale versie van het eeuwenoude planetarium van Eise Eisinga in Franeker. Het heeft een hele mooie animatie de beweging van de planeten en manen in ons zonnestelsel weergeeft.
Co houdt van de elegantie van de beweging die deze website laat zien. Het idee dat elke stipje een wereld op zichzelf is, met elk een eigen schoonheid, is iets dat Co's hart sneller doet kloppen. Ons eigen zonnestelsel kent al acht planeten en een handvol dwergplaneten. Rond andere sterren draaien nog eens een oneindig aantal planeten, waarvan er in de afgelopen jaren meer dan 500 zijn ontdekt. Zoveel wondere werelden waar Co dolgraag eens een rondreisje naar toe zou willen maken. Maar ja, de afstand hè...
De afstand tussen de zon en de aarde is al 149 miljoen kilometer. Om dat tot een menselijke maat terug te brengen: als de zon een bolletje zou zijn van 10 centimeter doorsnee, dan zou de aarde een bolletje van zijn van minder dan 1 millimeter doorsnee op ruim 10 meter afstand. Vindt die maar eens terug in het hoge gras. Een Jumbojet op volle snelheid zou er bijna negentien jaar (!) over doen om deze afstand te overbruggen. Natuurlijk gaan ruimteschepen sneller. Maar zelfs het snelste ruimteschip ooit, de Pioneer 11, zou er nog altijd 36 dagen voor nodig hebben om die afstand te overbruggen.
36 dagen lijkt misschien nog te overzien, maar voor de verder weggelegen planeten wordt die reistijd vele malen groter: de grootste planeet Jupiter zou op deze schaal ruim 55 meter van ons zonnetje af liggen, de buitenste planeet Neptunus 321 meter (bijna 3 jaar voor een Pioneer 11 op volle snelheid) en de meest afgelegen dwergplaneet, Sedna, heeft een baan die varieert van ongeveer 1 tot 10 kilometer van onze tien centimeter grote zon! Dan zitten we nog steeds in ons eigen zonnestelsel: de dichtsbijzijnde 'buur', het zonnestelsel Alpha Centauri, ligt op deze schaal ergens op de ijskap van Groenland of het dobbert in de Atlantische Oceaan in de buurt van de Azoren, op een afstand van 2.965 kilometer. Een afstand die ons snelste ruimteschip 242.000 jaar zou kosten...
Er zit niets anders op voor Co dan thuisblijven en de planetaire ontdekkingen van ruimtesondes en sterrenkijkers volgen via internet. Daar vond hij dit filmpje, waarin de enorme afstanden inzichtelijk worden gemaakt door de schaal telkens met een factor tien te vergroten (NB: de muziek is niet best, maar het feit dat deze 'trip' uiteindelijk in Nederland eindigt maakt veel goed).
Vindt u deze grootsheid en afstanden beangstigend? Kacokijk heeft al eerder de Galaxy Song opgevoerd om te laten zien dat afstand betrekkelijk is. Die gaat Co hier dus niet herhalen. Maar hij heeft wel een tip: elk onbehagen verdwijnt direct als u zich eens rustig de bewegingen van de planeten laat uitleggen in het Planetarium van Eise Eisinga in Franeker. Het is een leuk dagtochtje en het geeft een immens gerustellend gevoel om de bewegingen van de planeten te bekijken, gezeten aan de keukentafel van de familie Eisinga, met uitzicht op de snorrende kachel en de bedstee van dit degelijke echtpaar.